Zahle

Sanin Dağının yamaçlarında 945 metre irtifada bulunan, Bekaa vadisinin başkenti Zahle, Beyrut’a 54 km uzaklıktadır. Lübnan topraklarının % 42,27’sini oluşturan Bekaa platosunun yan sınırlarında yer alan kent, Sanin Dağının yamaçlarındaki bir mağaradan doğan, kıyıları ceviz, ıhlamur, servi, meşe ve çınar ağaçlarıyla çevrili, kente ulaşmadan önce yüksek kayalarla ve ormanlarla dolu bir boğaza sokulan Berdavni Nehrinin vadisinin iki yanında kurulmuştur. İklimi ılıman ve kurudur.

Şiir ve şarabın yurdu olan 120.000 nüfuslu kent ülkedeki 4 üncü en büyük yerleşimdir.

Şehrin merkezi, Berdavni nehrinin iki kıyısı boyunca uzanır. Eski şehir, batı yakasının üst taraflarındayken, ticari merkez doğu yakasında bulunur. Kentin kuzey tarafının uç taraflarında, nehir kenarındaki lokantalarıyla ünlü bölgeye Vadi el Arayeş (asmalar vadisi) adı verilir.

Kent bundan 300 yıl önce, binlerce yıl öncesine kadar uzanan tarihi kalıntıların bulunduğu bir bölgede kurulmuştur. 18 inci yüzyılın başlarında, Berdavni nehrinin kıyılarına bir topluluk yerleşti ve bu halk her biri ayrı bir önderi olan üç ayrı boya ayrıldı. 1858 yılında, kendi bayrağı ve ulusal marşıyla Zahle bölgede ilk olarak bağısızlığını ilan eder.

1771, 1791 ve 1860 yıllarında yağma edilip ateşe verilir ve Zahle sakinleri tarafından inatçı bir şekilde savunularak her defasında yeniden inşa edilir. Bugün de Zahle kenti ülke politikasında önemli bir yer üstlenmektedir.

Günümüzde artık var olmayan, 1885 yılından beri bağlı olduğu demiryolu sayesinde kent tarım ve ticaret alanında büyük gelişme göstermiştir. Bekaa’nın ve Suriye’nin bir tür iç limanı ve Beyrut, Musul ve Bağdat arasında bir ticaret merkezi hâline gelmiştir.

Kentin ününün yayılması sonucunda, dünyanın her yerinden ünlü şahsiyetler burayı ziyaret etmişlerdir: 1833 yılında Lamartine, 1885’te Belçika Prensi, 1888’te Rus Çarının oğulları, 1898’te Alman İmparatoru ve İmparatoriçesi, 1920’de Büyük Lübnan’nın kuruluşunu ilan eden Gouraud, 1942’de Charles de Gaulle, Mısırlı ünlü şair Ahmet Şevki ve ünlü besteci Muhammet Abdülvahap…

Zahle ünlü aktör Omar Şerif’in ve dünya çapında ünlü Kolombiyalı şarkıcı Şakira’nın büyük babalarının doğduğu yerdir. Aynı şekilde şarkıcı Najwa Karam, Wael Kfoury ve şair Nicolas Youakim da Zahle’lidir.

Zahle evleri kırmızı kiremitli çatılı, süslü ön cepheleri ve çoğu zaman birbirine geçen kemerleriyle ve merkezde yer alan büyük salonlu evleriyle ünlüdür. Said Akl gibi birçok ünlü şair ve yazarın doğduğu kente Zahle sakinleri haklı bir övünçle “şiir ve şarabın kenti” adını vermişlerdir. Zahle’de her yıl, şairlerin anısına, Arap dünyası şairlerinin katılımıyla yarışmaların düzenlendiği Şiir Günleri düzenlenmektedir.

Zahle’de görülmesi gerekenler:

Eski Saray: 1885 yılında inşa edilen bu güzel yapı bugün Zahle Belediyesine ev sahipliği yapmaktadır ve mimarisi Osmanlı dönemi boyunca Arap ve Avrupa etkilerinin karışımını çok güzel yansıtmaktadır.

Hotel Kadri: Zahle’de 20 inci yüzyılın başlarında oteller inşa edilmeye başlanmıştır. Bunların en ünlüsü, 1906 yılında inşa edilen ve 1914 yılında Türk Ordusu tarafından karargah ve Birinci Dünya Savaşı sırasında ise hastane olarak kullanılan Hotel Kadri’dir. Fransız Generalı Gouraud, Büyük Lübnan’ın kuruluşunu bu otelde ilan etmiştir.

Souk el-Blatt: Burası zamanında Suriye, Irak ve Filistin’den gelen gezginlerin ziyaret ettiği bir ticaret merkezine dönüşen bir sokaktır.

Haoush az-Zaraané: Birkaç yüzyıl öncesine kadar bu ticari merkezde (Haoush) dükkanlara sahip kervansaraylar, hanlar, kunduracı dükkanları, marangozlar, saraçlar, dokumacılar ve dericiler bulunuyordu. Bölgenin zengin tarımsal ürünleri burada satılıyordu. Bu döneme ait bazı binalar, süslenmiş ön cepheleri ve taştan oyulmuş tavanlarıyla bugün de hâlâ ayaktadır.

Saydet-el-Zalzaly Kilisesi: 1700’de inşa edilen yapı kentin en eski kilisesidir.

St.Elie Kilisesi: Al-Mukballasiah adıyla da tanınan yapı 1720 yılında inşa edilmiştir.

Saydet el-Najat Manastırı: 1720 yılında inşa edilen manastırda, Prusya kralı tarafından armağan edilen çok güzel bir Meryemana ikonası bulunmaktadır.

St.Elie Al-Touwak Manastırı: 1755 yılında inşa edilmiş kemerli yapı, geçirdiği yangın sonucunda büyük hasar görmüş ve 1880 yılında onarılmıştır.

Notre Dame de Zahle Kutsal Yeri: 54 metre yükseklikte asansörle çıkılan kulesinin tepesinde, 9 metre yüksekliğinde Meryemana’nın tunç heykelinin (İtalyan heykeltıraş Pierroti’nin eseri) bulunduğu yapı, 1968 yılında kentin doğusunda inşa edilmiştir. Kulenin tepesinin Bekaa Vadisinin muhteşem manzarasını izlemek mümkündür. Kulenin altında ziyaretçi hacılar için küçük bir şapel ve bodrum katında ise büyük bir bazilika yer almaktadır.

Zahle parkları ve Belediye Parkı: Bu parklarda kentin gürültüsünden uzakta çiçeklerle dolu ve yeşil bir ortamda dinlenmek mümkündür.

Şarap ve Arak

Zahle tarih içinde her zaman asmalarıyla birlikte anılmıştır, çünkü antik çağdan beri şarap üreten bir bölgenin merkezinde bulunmaktadır. Kentin güney girişinde, şarap ve şiiri betimleyen bir kadın heykeli vardır. Kuzeyde Vadi-Hadi, Harkat, Bir-Gazur ve Tell-Zeyna bölgeleri çeşitli üzüm bağlarıyla doludur. Bölgede üretilen şaraplar ünlü Avrupalı markalarıyla rekabet edecek niteliktedir. Burada bağların bulunduğu malikaneleri ve özellikle, Cizvit Rahipleri tarafından 1857 yılında kurulan ve Roma döneminden kalma yaklaşık iki kilometre uzunluğunda galerileri bulunan Ksara’da mahzeni gezmekte yarar vardır.

Zahle’nin şarabı kadar Arak’ı da ünlüdür.

Gılgamış Destanında, Gılgamış’ın (Mezopotamyalı efsanevi kahraman), sedir ormanlarının bekçisi Huvava’yı yenmek için Lübnan Dağı’na geldiği, buradaki üzüm salkımlarının rengine hayran olduğu ve yoldaşı Enkidu’nun kendisine yedi kez şarap ikram eden bir bakire tarafından baştan çıkarıldığı anlatılmaktadır.

Kentte her yıl 10 ila 20 Eylül tarihleri arasında bir Şarap Festivali düzenlenmektedir. Aynı tarihlerde bir hafta süren bir Çiçek Festivali da yapılmaktadır.

Zahle dolaylarında gezilebilecek yerler:

Zahle dolaylarındaki tepelerde birçok arkeolojik kalıntı bulunmaktadır. Bunların arasında Vadi-el-Arayeş’in kayalıklarında oyulmuş bir bölümü Tunç Çağından kalma bir diğer bölümü ise Kenanlar Döneminden kalma mezarları ve Roma ve Bizans dönemine ait lahitleri sayabiliriz.

Zahle’nin 14 km Kuzeyinde bulunan Temnin-el-Favka’da, Eyn-el-Jub adıyla bilinen bir Nympheum, Ksarnaba’da ise ön yüzü sütunlu bir tapınağın kalıntıları bulunmaktadır. Anti-Lübnanların yamaçlarında bulunan Kfar Zabad ve Ain kfarzabad’da iki tapınağa ait kalıntılar ve bölgede “Bint el-Malek” olarak anılan Venus’e ait bir kabartma, eski taş ocakları, Roma dönemine ait kaya mezarları ve 125 metre derinliğinde bir yer altı mağarasını görmek mümkündür. Buraya 2 km uzaklıkta, Vadi-el-Habis’te (kesişler vadisi), Kenani, Roma ve Bizans dönemlerine ait kaya mezarlarının bulunduğu Furzol’un en yüksek kesimi yer almaktadır.