Hobi bahçeleri aldatmacası: Tarım arazilerinin yağmalanmasına giden yol
Hobi bahçeciliği, toprakla uğraşarak kent yaşamının stresinden uzaklaşmak ve tarımsal ürünler yetiştirmek üzere kurulan bahçeleri tanımlamak için kullanılan bir kavramdır. Hobi bahçelerinin normal şartlarda özel şahıslar veya belediyeler tarafından 5393 sayılı yasanın 14 ve 75. Maddeleri kapsamında tarımsal ve sosyal etkinlik amaçlı olarak, şehir planında yeşil alan olarak ayrılan bölgelerde nihai kullanım hakkı sahibinde kalacak şekilde kurulması ve kullanıcılara sunulması durumunda herhangi bir sıkıntı ortaya çıkmayacaktır.
Daha birçok konuda olduğu gibi, ne yazık ki son günlerde ülkemizde yaygın olarak tanık olduğumuz uygulamada, tarım arazilerinin mevcut yasalar çiğnenerek ve mevzuattaki boşluklardan yararlanılarak rant için amacı dışında kullanılmasına ve tarımsal toprağın, imara aykırı izinsiz yapılaşma v.b. insan faaliyetleri sonucu yok olarak bozulmasına veya zarar görmesine, orman yangını veya çevre kirliliğine yol açan denetimsiz hobi bahçelerinin kurulduğuna ve kullanıldığına sıklıkla tanık olunmaktadır.
5403 sayılı Toprak Koruma Kanunu Madde 21 uyarınca (Başlığı ile Birlikte Değişik: 28/10/2020-7255/25 md.) “Tarım arazilerini, tescili mümkün olmayan fiili hisseler oluşturarak arazinin hisselere tekabül ettiği kabul edilen kısımlarının zilyetliğini, bir özel hukuk tüzel kişisinin faaliyeti kapsamında bu tüzel kişiyle üyelik veya ortaklık ilişkisi kurarak devretmek veya bu işlere aracılık etmek suretiyle arazinin bütünlüğünün bozulmasına ve amacı dışında kullanılmasına sebebiyet verenlere bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yüz günden bin güne kadar adli para cezası verilir. Ayrıca bu tüzel kişi hakkında elli bin Türk Lirasından iki yüz elli bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir” denilmektedir.
Çok ucuz bedellerle çiftçiden satın aldıkları ve hiçbir şekilde ifrazı mümkün olmayan tarım arazilerini yasaya aykırı bir şekilde özel kadastrocu marifetiyle küçük parsellere bölerek, arazinin mülkiyetini de kurulan kooperatif ya da şirket üzerine tescil ettirmek marifetiyle pazarlanan hobi bahçeleri noterlik üzerinden rızai taksim ve kooperatif üyeliği sözleşmesi imzalanarak satılmaktadır. Bu küçük parseller üzerinde alıcılar tarafından imara ve mevzuata aykırı bir şekilde prefabrik yapılar ya da yasal engelleri aşmak üzere “Tiny House” adı verilen tekerlekli konteynerler yerleştirilmektedir. Muhtemel alıcılara kooperatif hisseleri e-devlet üzerinden “koopbis” sistemi üzerinden ortaklık hissesi “tapu hissesi” olarak gösterilmek suretiyle “nitelikli dolandırıcılık” suçu işlenmektedir.
İl ve ilçe Tarım ve Orman Bakanlığı örgütü “hobi bahçeleri” girişimlerine karşı, muhtarlıklara uyarı yazılarının yazılması, bilgilendirme toplantılarının yapılması suretiyle mücadele vermekle birlikte, 5403 sayılı Toprak Koruma Kanunu’nun sahada uygulanması sürecinde belirgin aksamalar olduğu görülmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı, orman suçlarına karşı haklı olarak gösterdiği etkin tepkiyi ve mücadeleyi, yasada açık bir şekilde ağır yaptırımlar ve hapis cezası öngörülmesine karşın "hobi bahçeleri"ne karşı mücadeleyi vatandaşın ihbarlarına endeksli olarak yürütmektedir. Toprak Koruma Kanunu'na aykırılıktan kesilen para cezalarına karşın tarım arazileri üzerindeki çit, kanalizasyon, elektrik, su altyapısı, yol gibi yasadışı altyapılarla ilgili YIKIM kararları gecikmeyle alınmakta, uygulanması ise takip edilmemektedir.
5403 Sayılı Kanunun 21. Maddesinin, 28.10.2020 tarihinde 7225 numaralı Kanunun 25. Maddesiyle değiştirilen değiştirilen hükümlerine göre, Belediye veya İl Özel İdarelerince ”bir ay” içerisinde yerine getirilmeyen yıkım kararlarında Bakanlığa da yıkım yetkisi verilmiş ve yıkım masraflarının %100 fazlası ile yıkımı gerçekleştirmeyen idareden tahsil edileceği düzenlenmiştir. Ancak ne yazık ki genel olarak fiilen ne Belediye, ne İl Özel İdaresi ne de Bakanlık tarafından yasanın emrettiği YIKIM İŞLEMİ YERİNE GETİRİLMEMEKTEDİR. Bu durum da tarım arazilerinin amacı dışında rant amaçlı kullanımını ve doğal alanların talanını daha da fazla teşvik etmektedir.
İnternet üzerinden verilen yasadışı ilanlara yer vermesinden dolayı nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak ettiği değerlendirilebilecek Sahibinden.com sitesinden yapılacak kısa süreli bir çalışmayla sadece AYDIN KUŞADASI sınırları dahilinde CAFERLİ, YAYLAKÖY, SOĞUCAK, ÇINAR, YENİKÖY v.b. yerlerdeki tarım arazileri üzerinde tesis edilmeye çalışılan, “Nefes Vadisi”, “Huzur Bahçesi”, “Yaşam Bahçesi”, “Karavanpark” v.b. adlarla pazarlanan yaklaşık 12-13 adet “hobi bahçesi girişimi” olduğu kolayca tespit edilebilecektir.
Zaten küresel iklim değişikliği, küreselleşme, yanlış politikalar ve rant kıskacı altında yok olmakta olan tarımsal alanlar, yasadışı “hobi bahçeleri” girişimleriyle büyük bir saldırı ve tehditle karşı karşıyadır.
Kamuoyunun bu konuda yaygın bir şekilde bilinçlendirilmeli, Toprak Koruma Kanunu’nun yanı sıra ihlallerin tespiti ve takibiyle ilgili bakanlıkların uygulama yönetmeliklerinde değişikliklere gidilmeli, mevzuat güçlendirilmeli, yıkım dahil caydırıcı yaptırımlar hızlı ve etkin bir şekilde uygulanmalı ve kurulan paravan şirket/kooperatif üzerinden hisse devri ve parsel satışı engellenmelidir.
Yerel çevre örgütleri halkı bilinçlendirmek üzere eylemlilikler ortaya koymalıdır. Yöre halklarının çevre mücadelesinde rol gaspıyla "boş mikrofon ve kürsü işgali" yerine, mevcut iktidara demokratik "seçenekler" üretmek ve bunu halka duyurmakla meşgul olmasını beklediğimiz ana muhalefet partisi, büyükşehir, ilçe belediye başkanlarını, YIKIM kararlarını uygulamaya, yasadışı girişimlere belediye kaynaklarıyla altyapı götürmemeye, yapı kullanım izni olmayan işyerlerine özel ilişkiler yoluyla verilen işyeri ruhsatlarını iptal etmeye, yerelde çevreye zarar veren siyaset tarzından bir an önce vazgeçmeye yönlendirmelidir..