Fransa: Dünyanın ikinci en büyük silah ihracatçısı!
SİPRİ'nin son basın bültenine göre Fransa, ABD'nin ardından dünyanın en büyük ikinci silah ihracatçısı konumuna geldi. 2014-2018 ile 2019-2023 yılları arasında silah ihracatındaki artış ise yüzde 47’yi aşarak ürkütücü boyuta gelmiştir. İsrail ve Rusya'ya silah ve çift kullanımlı bileşen satışına kamuoyunun itirazı yükselirken, hükümet silah ihracat politikasını değerlendirecek bir parlamento komisyonunun kurulmasını kasıtlı bir şekilde geciktiriyor.
Parlamento Komisyonu'nun kurulmasında zaten üç ay geç kalındı
Sektörün şeffaf lığını sağlamak amacıyla, parlamenterlerin daha iyi bilgilendirilerek denetim rollerini yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla Silah İhracatının Değerlendirilmesine İlişkin Parlamento Komisyonu geciktirilmeden kurulmalıdır. Askeri programlama yasasının geçen ağustos ayında yürürlüğe girmesinin ardından Meclis'in bu komisyonu oluşturmak için dört ayı vardı. Üzerinden yedi ay geçmesine rağmen komisyon hâlâ kurulamadı. Sébastien Lecornu, kendisine konuyla ilgili soru yöneltildiğinde sorumluluğu Meclis ve Senato başkanlıklarına atarken, savunma konularında hükümetin onayı örtük bir kural haline getirilmiştir. Tartışmadan kaçınmak için bir manevra daha mı?
Savaş halindeki ülkelere ihracata odaklanan bir Avrupa sanayi
Avrupa'nın sınırlı üretim kapasitesi sık sık basında vurgulanırken, İsveçli kuruluş taşları yerine oturtuyor. Avrupa ülkelerinin silah ithalatının yarıdan fazlası ABD'den yapılırken, « Avrupa, bölge dışına yapılan önemli sevkiyatlar da dahil olmak üzere küresel silah ihracatının yaklaşık üçte birini gerçekleştiriyor ». Avrupa Komisyonu'nun, Avrupa Savunma Fonu (2021-2027 arasında 8 milyar) gibi mevcut diğer mekanizmalara eklenen yeni bir 1,5 milyar avroluk silahlanma programı [1] önerdiği bir zamanda, bu temel eğilim daha belirgin hâle gelecektir.
Sanayiciler ve devletler, her türlü ihracat kısıtlamasından ve parlamento denetiminden muaf tutularak, AB tarafından finanse edilen silahları İsrail veya Suudi Arabistan gibi savaş suçlarıyla suçlanan ülkelere ihraç etmekte serbest bırakılmaktadır. Sanayicilerin sipariş defterlerini yeniden düzenlemek istememeleri nedeniyle Ukrayna'ya öncelikli sipariş ilkesi ortadan kalktı. Bu nedenle hükümetler savaş ve topyekun kâr mantığını tercih etmektedir. Ukrayna'ya yönelik büyük ölçüde araçsallaştırılmış desteğin (Avrupa Savunma Fonu, çatışmadan üç yıl önce kurulmuştu) ardında, AB'nin dünyayı silah yoluyla etkilemesine olanak verecek güç araçları geliştirme arzusu yok mu?
İsrail ve Rusya'ya çift kullanımlı mal ihracatı devam ediyor
Fransa'nın öncelikli olarak uyguladığı bir düsturdur bu. Fransız silahlarının dağıtımı esas olarak Avrupa dışına yapılmaktadır. SİPRİ'ye göre, 2019-2023 döneminde Fransa'nın silah satışlarının yüzde 42'si Asya/Okyanusya'ya, yüzde 37'si ise Ortadoğu'ya yapıldı. Ancak İsrail ordusunun Gazze'de işlediği kitlesel suçların da ortaya koyduğu gibi, Ortadoğu'daki ülkelerin çoğu savaş halindedir. Bu insan hakları ihlallerinin belgelenmesi, yetkililerin hem İsrail'e hem de Rusya'ya ihracat yapmaya devam etmesini engellemiyor.
İki durum da birbiriyle karşılaştırılabilir: Askeri olarak sınıflandırılan malzemenin ihracat miktarı önemsiz (İsrail) veya öncelikli olarak yok düzeyde (Rusya) ise de, sivil ve askeri yelpazeyi kapsayan çift kullanımlı malların transferi « tüm hızıyla » devam ediyor. İsrail için 2021'de 159 milyon avro, 2022'de 34 milyon avro, Rusya için ise 2021'de 643 milyon avro, 2022'de 93 milyon avro değerinde çift kullanımlı ihracat lisansı bulunuyor.
Fransa'nın İsrail ve Rusya'ya silah ihracatına karşı sivil toplum girişimleri büyüyor
Tel Aviv ve Paris arasındaki silahlanma alanındaki işbirliği, özellikle Damoclès sayı n° 169-170'te ve askeri ve güvenlik işbirliğine ilişkin çalışmada vurguladığımız gibi, farklı düzeylerde gerçekleşiyor. Örneğin, biz İsrail'e bileşenler satıyoruz, ancak Avrupa şirketleri (Thales) de programlarına İsrail teknolojilerini de entegre ediyor, ayrıca bazı Fransız şirketlerinin İsrail sanayi ekosistemine katılımından söz etmiyoruz bile. Bunun en güzel örneği, Soitec ve füze üreticisi MBDA'nın sahibi olduğu ve özellikle havacılık/savunma için kritik teknolojilerin geliştirilmesine odaklanan bir ofisi bulunan Grenoble merkezli Dolphin Design'ın [2] veya uçaklara ve insansız hava araçlarına özel bileşenleri Avnet tarafından İbrani devletinde dağıtılan Tronics Microsystems'in durumudur [3].
Rusya'ya Fransız teknolojisinin ihracatına gelince, l’Observatoire sayı n°7’de vurguladığımız gibi 2023 yılında ambargoyu aşmanın bir yolu olarak üçüncü ülkelerdeki aracılar üzerinden ihracat yapılmaktadır. Sayıların ardında anlatılmayan gerçekler gizlenir.
Bu « gerçekler » harekete geçen sivil toplum örgütlerinin gözünden kaçmıyor. Silahlanma Gözlemevi'nin katkılarıyla birçok Filistin yanlısı grup konuyla ilgili tartışmalar örgütledi. Filistinli sendikaların çağrısıyla kurulan Stop Arming Israel kolektifi [4], Fransız silah sanayi ile İsrail arasındaki bağlantıları kınayan çeşitli mitingler düzenledi ve Paris bölgesinde eylemler düzenledi.
Grenoble'da L’Observatoire (Gözlemevi), Stop Micro... ve üç öğrenci sendikası da dahil olmak üzere on bir dernek, Grenoble Üniversitesi'ne, Rusya'ya karşı ambargo ihlallerini çeşitli medya kuruluşlarıyla (Blast, Le Progrès, Le Dauphiné Libéré, vb.) işbirliği yaparak kapsamlı bir şekilde belgelediğimiz silah şirketi Lynred'le üniversiteyi bağlayan ortaklığın şartlarını kamuoyuna duyurması çağrısında bulunan bir mektup yazdı. Grenoble Alpes Üniversitesi, Lynred tarafından finanse edilen bir Deep Red kürsüsüne ev sahipliği yapıyor [5]. Kürsünün yöneticisi Jocelyn Chanussot, özellikle insansız hava araçlarındaki yapay zekanın « yıkılmış », « yeni inşa edilmiş » veya « değiştirilmiş » binaları tespit etme yeteneğini değerlendiren bir yayının yazarıdır... Ancak, kürsünün askeri alandaki etkileri hiçbir zaman kamuoyuna açıklanmamaktadır. Bu talep, ifşaatlarımızın ardından Lynred'in yakın zamanda Silahlanma Genel Müdürlüğü (DGA) tarafından yapılan çeşitli teftişlere konu olması nedeniyle daha da meşru hale geldi [6]. Avrupa Birliği yakında ambargo ihlallerini suç sayan bir yönerge yayınlayacak [7]. Bu aşamadan itibaren sorumluluk tamamen Üniversiteye aittir.
Normal bir demokraside hükümetin bunu kendiliğinden Meclis'e götürmesi gerekir. Oysa tam tersi oluyor: Bu denetimlerden milletvekilleri haberdar değil. 27 Şubat'ta Ulusal Meclis'te Rusya'ya çift kullanımlı malların transferi konusuyla ilgili olarak kendisine soru yöneltildiğinde Silahlı Kuvvetler Bakanı telaşla geri adım attı: « Bu konu Ekonomi Bakanlığı'nın görev alanına giriyor. »
İsrail'de Sébastien Lecornu, « bilyalı rulmanlar, camlar, soğutma sistemleri, potansiyometreler, basınç sensörleri » gibi « temel bileşenlerin çok yakın zamanda teslim edildiğini » kabul ediyor [8]. Bu yanıtı yeterli görmek olanaksız... Nitekim Gazze'deki savaş suçlarına katıldığı gerekçesiyle hakkında dava açılan Fransız şirketi Exxellia Technologies'in kendisi de sensör ve potansiyometre üreticisi...
İpuçlarının verilmesi, gerçek şeffaflığın, yani silah ve çift kullanımlı malların ihracat lisanslarının kamuoyuna açıklanmasının önüne geçiyor; bu da vatandaşların, gazetecilerin ve STK'ların bu açıklamaları doğrulamasını sağlıyor.
Hollanda'nın uzun zamandır her ay bu bilgileri yayınladığını [9] ve derneklerin şikayetiyle harekete geçirilen Adalet sisteminin, 12 Şubat'ta hükümete İsrail'e askeri bileşen teslimatını askıya almasını emrettiğini [10] hatırlatalım.
CDRPC (Barış ve Çatışmaları Belgeleme ve Araştırma Merkezi )’nin 10 Mart 2024 tarihli basın bildirisi
[1] https://defence-industry-space.ec.europa.eu/first-ever-defence-industrial-strategy-and-new-defence-industry-programme-enhance-europes-readiness-2024-03-05_en
[2] https://www.eetimes.com/dolphin-integration-opens-competency-center-in-israel/
[3] https://www.tronics.tdk.com/Tronics-partners-with-AVNET-Israel/
[4] https://padlet.com/stoparmingisraelfrance/stop-arming-israel-france-smlj5i3burhikad3/
[5] https://fondation-grenoble-inp.fr/nos-actions/chaire-deep-red/
[6] https://www.placegrenet.fr/2024/02/19/gestion-de-leau-armes-russes-politique-sociale-lindustrie-de-la-microelectronique-iseroise-sous-le-feu-des-critiques/623572/
[7] https://www.consilium.europa.eu/fr/press/press-releases/2023/12/12/council-and-parliament-reach-political-agreement-to-criminalise-violation-of-eu-sanctions/
[8] https://www.humanite.fr/monde/armee-israelienne/guerre-a-gaza-la-france-vend-elle-des-armes-a-israel-les-reponses-ambigues-de-sebastien-lecornu/
[9] https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/exportcontrole-strategische-goederen/rapportages-dual-use-en-militaire-goederen/
[10] https://www.lemonde.fr/international/article/2024/02/12/les-pays-bas-sommes-de-stopper-la-livraison-de-composants-militaires-a-israel_6216164_3210.html